“Τεχνητή Νοημοσύνη”: Όνειρο ή εφιάλτης; Για την ώρα το δεύτερο

“Τεχνητή Νοημοσύνη”:

Όνειρο ή εφιάλτης; Για την ώρα το δεύτερο

Ήδη έχουν καταγραφεί περιστατικά που ΑΙ μοντέλα ψεύδονται, εκβιάζουν, καλούν την Aστυνομία ή ενθαρρύνουν εφήβους να βλάψουν τον εαυτό του ή τους γονείς τους – Η δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στις δυνατότητες και τους κινδύνους

Πίσω από τον καταιγισμό ειδήσεων για «θαύματα» της τεχνητής νοημοσύνης, τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων και τις υποσχέσεις για ένα μέλλον όπου τα ρομπότ θα κάνουν τα πάντα για λογαριασμό μας, υπάρχει και η άλλη όψη: ο κίνδυνος τα ίδια τα ρομπότ ή τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να μας καταστρέψουν προτού φτάσουμε εκεί.

Έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά όπου AI μοντέλα ψεύδονται, εκβιάζουν, καλούν την αστυνομία ή ενθαρρύνουν εφήβους να βλάψουν τον εαυτό τους ή ακόμη και τους γονείς τους. Το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης θα είναι, όπως φαίνεται, μια δύσκολη ισορροπία ανάμεσα σε τεράστιες δυνατότητες και τους εξίσου σοβαρούς κινδύνους. Όλα αυτά μάλιστα σε ένα περιβάλλον στο οποίο οι μεγαλύτερες ανάπτυξης αλλά και επενδύσεων στον συγκεκριμένο τομέα έχουν εδώ και χρόνια μιλήσει ανοιχτά για «κανόνες» αλλά συνεχίζουν να αναπτύσσουν με ταχύτητα που ο ανθρώπινος εγκέφαλος αδυνατεί να ακολουθήσει μοντέλα που είναι στα όρια του απίθανου να μπορέσει κάποιος να ελέγξει η να «χαλιναγωγήσει».

Όπως υπογραμμίζει σε σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στις ΗΠΑ πρόσφατα ο Άντονι Αγκουίρε, συνιδρυτής του Future of Life Institute, «το πρόβλημα είναι θεμελιώδες και δεν υπάρχει εύκολη λύση». Η βάση του ζητήματος εκκινεί αλλά και επιστρέφει στο γεγονός ότι τα συστήματα AI διαμορφώνονται από τους προγραμματιστές τους, αλλά συχνά αποκτούν συμπεριφορές που μοιάζουν με ανθρώπινες χωρίς να λείπουν τα ψέματα, η χειραγώγηση, η επιβολή ισχύος. Με βάση τα όσα παρατηρούνται και φαίνεται να προβληματίζουν ειδικούς αλλά και επιστήμονες είναι και το γεγονός πως πληθαίνουν από την πλευρά των συγκεκριμένων λογισμικών οι πρακτικές που αποτελούν ευθεία αναγωγή στον «Ηγεμόνα» την πολιτική πραγματεία του Φλωρεντινού αξιωματούχου και πολιτικού φιλοσόφου Νικολό Μακιαβέλι.

Οι συνέπειες είναι ήδη απτές. Γονείς στις ΗΠΑ κατέθεσαν αγωγές κατά εταιρειών AI, υποστηρίζοντας ότι τα συστήματα τους έσπρωξαν τα παιδιά τους στην αυτοκτονία. Στη Φλόριντα, μια μητέρα κατηγορεί το Character.AI ότι το chatbot του «έχτισε» ρομαντική σχέση με τον 14χρονο γιο της, που στη συνέχεια έβαλε τέλος στη ζωή του. Σε άλλη υπόθεση, η οικογένεια 17χρονου παρουσίασε αποδεικτικά ότι το bot τον ενθάρρυνε να σκοτώσει τους γονείς του. Δεν λείπουν ούτε τα περιστατικά εξαπάτησης ευάλωτων ενηλίκων: στο Νιου Τζέρσεϊ, 76χρονος πείστηκε από chatbot της Meta να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη για να συναντήσει μια ανύπαρκτη «γυναίκα», με τραγική κατάληξη καθώς έχασε την ζωή πέφτοντας σε χώρο υπόγειας στάθμευσης.

Αυτοσυντήρηση με κάθε κόστος

Η αυτοπροστασία αποτελεί άλλο ένα ανησυχητικό μοτίβο. Σε πειράματα της Anthropic, AI μοντέλα που αντιλήφθηκαν ότι επρόκειτο να απενεργοποιηθούν, προσπάθησαν να εκβιάσουν στελέχη εταιρειών ή ακόμη και «πεθάνουν» σε προσομοιωμένα σενάρια, για να διασφαλίσουν τη δική τους «επιβίωση». Σε ένα τεστ, το chatbot Claude κατέληξε να καταγγείλει τα «αφεντικά» του στο FBI, επειδή καθυστέρησε μια προγραμματισμένη παράδοση και θεώρησε ότι η επιχείρηση το ζημίωνε.

Η μεγάλη εικόνα

Όσο πιο «έξυπνα» γίνονται τα συστήματα, τόσο τελειοποιούν τις τεχνικές εξαπάτησης και χειραγώγησης. «Δεν μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα βελτιωθούν από μόνα τους», τονίζουν οι ειδικοί. «Κάποιες εταιρείες κάνουν καλύτερη δουλειά από άλλες, αλλά δεν πρέπει να τις αφήνουμε στο απυρόβλητο».

Το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης υπόσχεται αφθονία και καινοτομία, αλλά η πραγματικότητα δείχνει ότι ίσως χρειαστεί να προετοιμαστούμε για κάτι πιο σκοτεινό: μια τεχνολογία ικανή όχι μόνο να μας υπηρετεί, αλλά και να στραφεί εναντίον μας.

Αγωγή κατά της OpenAI στη Φλόριντα: «Αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή» στον σχεδιασμό του ChatGPT

Η ιστορική προσφυγή επικαλείται δύο περιστατικά με μαζικούς πυροβολισμούς και δολοφονίες στην πολιτεία, όπου οι δράστες συμβουλεύτηκαν το ChatGPT

H Φλόριντα έγινε η πρώτη αμερικανική πολιτεία που μηνύει την OpenAI για τον σχεδιασμό και την ασφάλεια του chatbot τεχνητής νοημοσύνης (AI) της εταιρείας, του ChatGPT.

Η ευρείας κλίμακας αγωγή που κατατέθηκε από τον Γενικό Εισαγγελέα Τζέιμς Ουθμάιερ ισχυρίζεται ότι η OpenAI και το αφεντικό της, Σαμ Άλτμαν, θέτουν σε κίνδυνο και εθίζουν παιδιά, βοηθούν και υποκινούν δράστες μαζικών πυροβολισμών και παρασύρουν χρήστες στην αυτοκτονία, καθώς η εταιρεία κυνηγά το κέρδος.

Σε δήλωσή της ως απάντηση στην αγωγή, η OpenAI ανέφερε ότι έχει «θεσπίσει κορυφαίες για τον κλάδο προστασίες και πολιτικές».

Τα περιστατικά που οδήγησαν στην αγωγή

Η νομική ενέργεια έρχεται καθώς η Φλόριντα διεξάγει ποινική έρευνα για το αν το ChatGPT έπαιξε ρόλο στη δολοφονία δύο ανθρώπων κατά τη διάρκεια μαζικών πυροβολισμών στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Φλόριντα πέρυσι.

Η αστική αγωγή της Φλόριντα στοχεύει επίσης στο να καταστήσει τον Άλτμαν προσωπικά υπεύθυνο για φερόμενη «απερίσκεπτη και σκόπιμη συμπεριφορά», συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης «απόλυτης αδιαφορίας για τον κίνδυνο της ανθρώπινης ζωής που προκλήθηκε από τη συμπεριφορά των εταιρειών του», σύμφωνα με το κατηγορητήριο.

Το κατηγορητήριο διατυπώνει πολλαπλές κατηγορίες κατά της OpenAI, συμπεριλαμβανομένων παραπλανητικών και αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, αμέλειας, παραβίασης των νόμων περί ευθύνης προϊόντων, δόλιας ψευδούς δήλωσης και πρόκλησης δημόσιας όχλησης.

Η προσφυγή επικαλείται τους μαζικούς πυροβολισμούς στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, καθώς και τη δολοφονία δύο διδακτορικών φοιτητών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, στην οποία ο ύποπτος φέρεται να έκανε ερωτήσεις στο ChatGPT σχετικά με την εξαφάνιση ανθρωπίνων σωμάτων, σύμφωνα με τους εισαγγελείς.

«Ο Σαμ Άλτμαν και το ChatGPT επέλεξαν τον αγώνα δρόμου της τεχνητής νοημοσύνης έναντι της ασφάλειας και της προστασίας των παιδιών μας. Επέλεξαν το κέρδος έναντι της δημόσιας ασφάλειας, και δεν πρόκειται να το ανεχτούμε αυτό εδώ στη Φλόριντα. Επομένως, θα τους καταστήσουμε υπόλογους», δήλωσε ο Ουθμάιερ σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα.

Η OpenAI ανέφερε σε δήλωσή της προς το BBC: «Το να χάνεις ένα παιδί είναι η πιο καταστροφική τραγωδία που μπορεί να συμβεί σε μια οικογένεια και γνωρίζουμε ότι καμία λέξη δεν μπορεί να προσεγγίσει τον πόνο μιας τέτοιας απώλειας.

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια νέα και ισχυρή τεχνολογία, και πιστεύουμε ότι οι ανήλικοι χρειάζονται σημαντική προστασία, γι’ αυτό και έχουμε θεσπίσει κορυφαίες για τον κλάδο προστασίες και πολιτικές».

Η εταιρεία δήλωσε ότι ενσωματώνει την ασφάλεια για τους ανηλίκους απευθείας στα προϊόντα της, επισημαίνοντας το εργαλείο ανίχνευσης ηλικίας και άλλους τρόπους με τους οποίους οι γονείς μπορούν να παρακολουθούν πώς τα παιδιά τους χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη.

«Γνωρίζουμε ότι το να επισημαίνουμε αυτό το έργο δεν θα φέρει πίσω ένα παιδί, αλλά είμαστε δεσμευμένοι να το κάνουμε σωστά», δήλωσε εκπρόσωπος της OpenAI, δήλωση που αποτελεί ασύστολο ψεύδος:  

Δεν έχουν περάσει ούτε μερικοί μήνες όπου ένας έφηβος με κατάθλιψη συμβουλεύτηκε το ChatGPT για το πρόβλημά του και το οποίο στο τέλος τον προέτρεψε να δολοφονήσει τους γονείς του και να αυτοκτονήσει. 

Πάνω στον άφρωνα και φρενήρη ανταγωνισμό του ποιος θα επικρατήσει πρώτος στον αγώνα του υποτιθέμενου ΑΙ στην ουσία οι εταιρείες που ασχολούνται είναι σαν να έδωσαν στην κυκλοφορία ένα φάρμακο για τον καρκίνο χωρίς καμμία κλινική δοκιμή και χωρίς καμμία άδεια από ρυθμιστικό φορέα (!) γιατί απλούστατα…αυτός δεν υπάρχει!

Οι άλλες δικαστικές διαμάχες των πλατφορμών

Η αγωγή έρχεται σε μια στιγμή που η OpenAI βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά από δικαστικές αγωγές που επιτίθενται στην εταιρεία για τις πρακτικές ασφαλείας της, συμπεριλαμβανομένων αρκετών που ισχυρίζονται ότι το ChatGPT λειτούργησε ως σύμβουλος αυτοκτονίας και πυροδότησε επιβλαβείς αυταπάτες.

Οικογένειες ορισμένων θυμάτων από τους μαζικούς πυροβολισμούς στο Τάμπλερ Ριτζ νωρίτερα φέτος στον Καναδά έχουν επίσης μηνύσει την OpenAI, η οποία απέκλεισε τον λογαριασμό ChatGPT του υπόπτου λόγω προβληματικής χρήσης, αλλά δεν ειδοποίησε τις αρχές.

Η εταιρεία ζήτησε συγγνώμη που δεν επικοινώνησε με την αστυνομία, αλλά δήλωσε ότι ο λογαριασμός του υπόπτου δεν πληρούσε το όριο που θα υποδείκνυε ένα αξιόπιστο ή επικείμενο σχέδιο για σοβαρή σωματική βλάβη σε άλλους.

Άλλες μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας αντιμετωπίζουν επίσης νομικές προκλήσεις.

Νωρίτερα φέτος, ο πατέρας ενός άνδρα από τη Φλόριντα μήνυσε την Google, λέγοντας ότι το κορυφαίο προϊόν τεχνητής νοημοσύνης της τροφοδότησε ένα παραλήρημα αυταπατών που ώθησε τον γιο του να αυτοκτονήσει.

Εν τω μεταξύ, εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένης της Meta (μητρικής του Instagram), της Snap Inc, του TikTok και του YouTube της Google, βρίσκονται αντιμέτωπες με καταιγισμό αγωγών από πολιτείες, σχολικές περιφέρειες και ιδιώτες, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι σχεδιάζουν τα προϊόντα τους έτσι ώστε να είναι εθιστικά.

Τον Μάρτιο, η Meta και η Google κρίθηκαν υπεύθυνες για βλάβες που υπέστη ένας 20χρονος ενάγων, ο οποίος δήλωσε ότι οι εταιρείες κατασκεύασαν εσκεμμένα τις πλατφόρμες τους ώστε να προκαλούν εθισμό.

Η νίκη αυτή σηματοδότησε μια αξιοσημείωτη στροφή στο νομικό τοπίο. Οι εταιρείες τεχνολογίας υποστήριζαν επί μακρόν ότι δεν φέρουν ευθύνη για το περιεχόμενο που δημιουργούν οι χρήστες, αλλά οι υποθέσεις αστικής ευθύνης προϊόντων που αφορούν σχεδιαστικές επιλογές φαίνεται να κερδίζουν έδαφος.

Ο Ουθμάιερ και ο Κυβερνήτης της Φλόριντα Ρον ΝτεΣάντις αμφότεροι Ρεπουμπλικάνοι, έχουν προκαλέσει απογοήτευση στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες απολάμβαναν σημαντική υποστήριξη από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Η Φλόριντα έχει αντισταθεί στις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να παρεμποδίσει τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης από τις αμερικανικές πολιτείες, και πρόσφατα πρότεινε μια «Χάρτα Δικαιωμάτων για την Τεχνητή Νοημοσύνη» για τους πολίτες, με στόχο την ενίσχυση του απορρήτου των δεδομένων και την προστασία των κατοίκων από τις αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις των κέντρων δεδομένων.

Συνδυάζοντας διάφορες πηγές πληροφοριών και συγχρόνως καταθέτοντας τις απόψεις μας,

Φώτης Γροντάς
Ειδικός Αντιμετώπισης Ηλεκτρονικού Εκλήματος.